هفتمین مجمع بینالمللی استادان زبان و ادبیات فارسی در روزهای 27 و 28 دیماه با حضور بیش از 200 استاد ایرانی و خارجی این رشته در دانشگاه تهران برگزار میشود.
عباسعلی وفایی رئیس مرکز گسترش زبان فارسی در گفتگو با خبرنگار مهر، با اعلام این خبر گفت: تمامی مقدمات لازم برای این همایش انجام شده و هفتمین دوره آن همانند سال گذشته در روزهای 27 و 28 دیماه با حضور بیش از 200 استاد ایرانی و خارجی در دانشگاه تهران برگزار میشود.
وی با اشاره به فراخوان اعلام شده برای ارسال مقالات جهت ارائه در این همایش، افزود: مهلت فراخوان ما پایان مهرماه بود که این زمان قابل تمدید است و در صورت دریافت مقالات جدید، دبیرخانه همایش آنها را در دست بررسی خود قرار میدهد.
رئیس مرکز گسترش زبان فارسی تاکید این دوره از همایش استادان زبان فارسی را "توجه به آموزش نرمافزاری و الکترونیک زبان فارسی به دانشجویان و سایر علاقهمندان" عنوان کرد و از تدوین 4 لوح فشرده در همین رابطه و عرضه آنها در میان شرکتکنندگان در هفتمین مجمع بینالمللی استادان زبان و ادبایت فارسی خبر داد.
به گفت وفایی بررسی روشهای آموزش زبان و ادبیات فارسی، نقد و بررسی نرم افزارهای الکترونیکی آموزشی در این زمینه، بررسی ترجمه آثار ادبیات فارسی به زبانهای دیگر، بررسی راهکارهای گسترش و تقویت این زبان در خارج از کشور و بررسی ادبیات معاصر فارسی از جمله محورهای اصلی همایش مذکور است.
مجمع بینالمللی استادان زبان و ادبیات فارسی هر دو سال یکبار در تهران برگزار میشود و ششمین دوره آن دیماه 87 در دانشگاه تهران برگزار شد.
نظرات ()سخنرانی دکتر عارف نوشاهی فارسی آموخته پاکستانی
نشستی با عنوان «تاریخچه مطالعات ایرانی و مباحث متن پژوهی در پاکستان» با سخنرانی استاد عارف نوشاهی در تاریخ 24/4/83 تشکیل شد.
در این نشست به بررسی و تحلیل محدوده جغرافیایی امروزه پاکستان، از زمان استقلال این کشور در سال 1947 میلادی به بعد پرداخته شد.
وقتی در سال 1947 پاکستان از هند بزرگ جدا شد و استقلال سیاسی به دست آورد. در پاکستان دو مرکز قدیم مطالعات فارسی وجود داشت. یکی دانشکده دولتی (گورنمنت کالج) لاهور که در سال 1864 (1243ش) تأسیس شده بود و همزمان بخش فارسی آن فعال بود و دیگری دانشکده خاورشناسی (اورینتل کالج) دانشگاه پنجاب لاهور که در 1870 (1249ش) کار خود را آغاز کرده بود و همزمان تدریس فارسی و تحقیقات در زمینه ادبیات فارسی و مطالعات ایرانی آغاز شده بود.
این دو مرکز آموزش و تحقیقاتی فارسی که تا استقلال پاکستان، حدود هشتاد سال عمر خود را گذرانیده بودند تا آن سالها در کارهای تحقیقی مستقیم و غیر مستقیم از همکاری دانشمندانی همچون مولانا محمد حسین آزاد، دکتر شیخ محمد اقبال. حافظ محمود شیرانی، پروفسور مولوی محمد شفیع و دکتر سید محمد اکرم برخوردار بودند که نام این بزرگواران برای همه آشناست.
تصحیح آثاری چون، مطلع سعد بن و مجمع بحرین، تذکره میخانه، مکاتبات رشیدالدین فضل اللّه، مثنوی وامق و عذار، فرهنگ مدارالافاضل، کلیات جویای تبریزی، تذکره مخزن الغریب، مجلات تخصصی نظری، اورینتل کالج مگزین. تهیه فهرستهای متعدد نسخههای خطی فارسی، تأسیس انجمنها و کتابخانههای متعدد از رهاوردهای این دوره است.
در لاهور علاوه بر دانشگاه پنجاب و دانشکده دولتی، چند مرکز پژوهشی و فرهنگی دیگر نیز وجود دارد که همه پس از استقلال پاکستان برای انجام وظایفی تأسیس شدند؛ هر چند آنها مستقیما با زبان و ادبیات فارسی و مطالعات ایرانی سروکار ندارند، اما ناگزیر باید گوشه چشمی به مطالات فارسی و ایرانی داشته باشند.
از جمله «مجلس ترقی ادب که تاریخ ادبیات فارسی در پاکستان، تألیف دکتر ظهورالدین احمد (ج2) را چاپ کرد و چندین متن قدیم اردو ـ فارسی را احیاء کرد.
«اقبال اکادمی پاکستان»، که محور کار او تحقیقات در افکار و اندیشههای علامه محمد اقبال لاهوری است.
موقوفه دیال سنگ کالج در لاهور، مرکز تحقیق عربی و فارسی را دایر کرده است که در آن موقوفه، نسخههای خطّی عربی و فارسی گرد میآورد و تا به حال پنج جلد فهرست مشروح نسخههای خطّی عربی و فارسی را منتشر کرده است و سازمان خصوصی پیکچزلمتتد.
استان سند با آن قدمت تاریخی و وابستگی خود به فارسی و نزدیکی به ایران، باز یکی از مهمترین منطقه مطالعات ایرانی و متن پژوهی فارسی در پاکستان است.
دانشگاه کراچی که پس از استقلال پاکستان آغاز به کار کرد. مرحوم دکتر غلام سرور شاگرد استاد هادی حسن در دانشگاه اسلامی علیگره، اوّلین رئیس بخش فارسی دانشگاه کراچی شد.
از دیگر استادان بخش فارسی دانشگاه کراچی، دکتر ساجدالله تفهیمی است که از کارهای عمده او تذکره شعرای اصفهانی شبه قاره (اسلام آباد. 1372) و کشف الالفاظ کلیّات فارسی اقبال لاهوری است.
دانشگاه کراچی از حدود سال 1970 انستیتو مطالعات آسیای میانه و غربی را در اختیار دارد. بخشی از کارهای این مرکز مربوط به ماوراءالنهار و بخشی دیگر مربوط به ایران است و در حال حاضر، یکی از مراکز خوب پژوهشی پاکستان است که کارها را آکادیمیک انجام میدهد و در محافل پژوهشی ایران شناخته شده است. دکتر ریاض الاسلام تاریخ دان پاکستان و عصر صفوی که بر این انستیتو اشراف دارند و از کارهای ایشان اسناد و مکاتبات دوره تیموریان هند و صفویان است که از سوی فرهنگ ایران چاپ شده است. به زبان فارسی عنایت ویژهای دارند و علاوه بر کتابهای تحلیلی و انتقادی به زبان انگلیسی، چندین متن فاریسی را در انستیتو چاپ کردهاند. من از بحرالاسرار بلخی، خاطرات مطربی سمرقندی، تذکرةالشعرا جهانگیر پادشاه، مثمر خان آرزو و نصرت نامه تیرخان یاد میکنم. دکتر ریاض الاسلام دوست دیرینه استاد ایرج افشار هستند و دو کار استاد افشار را نیز در مؤسسه چاپ کردهاند: یکی جامع التواریخ حسنی و دیگر سعادتنامه با همکاری دفتر نشر میراث مکتوب.
وقتی صحبت از مطالعات فارسی و ایرانی در سند است، نام محروم پیر سیّد حسام الدین راشدی را باید با کلک زرّین نوشت. از میان پاکستانیان، اگر کسی را میتوان به عنوان ایرانشناس و ایراندوست به عیّار تمام نام برد، پیر صاحب است. دغدغهها و دلمشغولیهای او حفظ و احبا فارسی همراه با مطالعات و تدقیقات آبرومندانه در پاکستان بود. او سکّو یا تریبون مناسبی برای ارائه مطالعات خود به دست آورد که انجمن ادبی سندی (سندی ادبی بورد) بود. که این انجمن انتشار متون فارسی و سندی در زمینه تاریخ، ادب و فرهنگ سند بوده است و پیر راشدی دهها نسخه خطّی فارسی را که در گوشه گمنامی مانده بود. بیرون کشید و تصحیح کرد و از طرف انجمن چاپ کرد.
بخش دیگر از مطالعات ایرانی و ادبیات فارسی و مباحث متن پژوهی در پاکستان به فعالیتهای مؤسسات ایرانی در پاکستان که بسیار چشمگیر است، مربوط میشود.
بلافاصله پس از استقلال پاکستان، دولت ایران، خانه فرهنگ را در کراچی تأسیس کرد و به تدریج در شهرهای دیگر پاکستان مانند حیدرآباد، ملتان. کویته. لاهور، راول پندی و پیشاور نبز خانههای فرهنگ ایران گشایش یافت. سفارت ایران در پاکستان، دفتر رایزن فرهنگی مستقل دارد که استادانی همچون مرحوم محمد حسین مشایخی فریدنی و مرحوم دکتر محمد جعفر محجوب به سمتهای رایزن فرهنگی، زبان فارسی را در آن سامان تقویت کردند. خانههای فرهنگ ایران تا قبل از انقلاب نقش مراکز آموزش زبان فارسی را داشتند و من نیز یکی از دانش آموختگان فارسی خانه فرهنگ ایران در راول پندی هستم. کتابخانههای مرتّب و منظّم، خانههای فرهنگ به محققان در کارهای تحقیقی کمک میکرد.
نقطه عطف نقش مؤسسات ایرانی در پاکستان، تأسیس «مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان» در اسلام آباد در سال 1970 بود که به توافق وزارت آموزش عالی پاکستان و وزارت فرهنگ و هنر ایران برجا شد. اهداف مرکز جمع آوری نسخههای خطّی، تهیه فهرست نسخههای خطی پاکستان، نشر متون فارسی در زمینه تاریخ و ادبیات منطقه بوده است و بحمداللّه تاکنون که 34 سال از تأسیس مرکز میگذرد، مرکز همیشه به سوی اهداف خود پیش رفته است. امروز این مرکز با بیش از بیست و چهار هزار مجلد نسخه خطّی و حدود چهل هزار کتاب چاپی، یکی از بهترین مکانها برای پژوهشهای ایرانی و ادبیات فارسی برای پاکستانیان است که البته غیر از پاکستانیان نیز از آن بهرهمند هستند. کار عمده مرکز توجه اصلی مرکز به تهیّه فهارس نسخ خطی بوده است و اولین بار به پیشنهاد دکتر علی اکبر جعفری مدیر وقت، تجربه تألیف فهرست مشترک نسخههای خطی فارسی پاکستان را کرده است که چهارده جلد آن تألیف استاد احمد منزوی چاپ شده است.
در پایان باید از نقش مجلّات و نشریات پاکستانی در گسترش و خدمت به مطالعات ایرانی و ادبیات فارسی و متن پژوهی یاد کرد. مجلّاتی چون تحقیق، سفینه، صحیفه، اقبالیات، ملال، سروش و پاکستان مصوّر از آن جملهاند.
مقالاتی که در این مجلات فارسی چاپ شده است و به زمینه مطالعات ایرانی و ادبیات فارسی مربوط میشود، در فهرست مقالات فارسی استاد ایرج افشار ضبط شده است. اما بخش عظیم تحقیقات ایرانی در مجلّات اردوی پاکستان پراکنده است.
شبه قاره یک دنیای کشف نشده از لحاظ نفوذ فرهنگ ایرانی و ادبیات فارسی است، هنوز بدون اغراق، هزاران نسخه خطّی فارسی فهرست نشده در شبه قاره داریم که هر یکی سندی بر حاکمیت ادبیات فارسی در آن سامان است.
خواهش من از شما این است که به این میراث مشترک نیاکان خود توجه داشته باشید، هر چه فهرست بیشتر چاپ شود، سهم فرهنگ ایرانی در شبه قاره روشنتر خواهد شد، تأسیس یک مرکز فهرست نویسی و مسائل مخطوطات با حمایت دولت ایران در تهران، کفایت میکند که لااقل آثار نیاکان خود را شناسایی کنیم.
این نشست متن پژوهی در مرکز نشر میراث مکتوب برگزار گردید.
منبع: http://www.hawzah.net/hawzah/Magazines/MagArt.aspx?id=26781
فارسی در فراسو
بررسی وضعیت کرسی های زبان و ادبیات فارسی در جهان
اگر فرهنگ، بیان سیر تحول رفتار، کردار، گفتار و شیوه زندگی مردمان و آداب و رسوم آنان باشد، خواندن و نوشتن ابزار انتقال و تعامل این فرهنگ با دیگر فرهنگ هاست. چه بسا که فرهنگ ساکن هرگز نتواند جلوه هایی از تحول و پویایی را در خود بازتاب دهد و این بدان معنا است که به آسانی نمی توان عنصر فرهنگ را در ارتباط با دیگر جلوه های زندگی اعم از آموزش، سیاست، اقتصاد، فرهنگ و هنر توضیح داد، اما آنچه در فرهنگ قبل از هر چیز وجود داشته است، قابلیت انتقال است. با چنین تعریفی، می توان گفت که فرهنگ باید مسبوق بر ارتباط باشد یا ارتباط پدیده ای است که فرهنگ را در دل خود می پروراند. مسلماً جلوه ای از فرهنگ را می توان در شیوه و ابزار انتقال آن یعنی زبان جستجو کرد. منبع گزارش: زهرا حاج محمدی، روزنامه همشهری دوشنبه ۱۲ آبان ۱۳۸۲- سا ل یازدهم - شماره ۳۲۱۴ -
علم زبان شناسی به رغم سابقه نه چندان طولانی و عمر جوانی که دارد، در همین اندک فاصله یعنی کمتر از ۱۰۰ سال ثابت کرد ظرفیت های غنی شناسایی فرهنگ ها و روش مطالعه بر روی آنها را دارا است. به گونه ای که امروز فکر کردن مساوی است با گفتگو. فلسفیدن، برای بیان جوهر خود نیاز به زبان دارد. تکنولوژی و به عبارتی مسخر شدن جهان به وسیله تکنولوژی برپایه علوم انتقال اطلاعات استوار شده است.
آیا ممکن است فرهنگی قوام یابد، اما ابزار قوام آن یعنی زبان در آن ظاهر نباشد؟ و آیا می توان فرهنگ را اصلاح نمود و آن را در مسیر جهانی شدن به پیش برد، بی آنکه ضرورتی در روزآمدی بستر زبان احساس کرد؟
و با درک چنین ضروریاتی بود که گام های نخستین برای مطالعه جامع، کافی و تخصصی در حوزه زبان آغاز شد.
«فردینان دوسوسور» را می توان پایه گذار دانش زبان شناسی نامید. با انتشار کتاب «دوره زبان شناسی عمومی» فردینان دوسوسور در سال ۱۹۰۶ دانشی به نام زبان شناسی پا به عرصه وجود می گذارد. این دانش اگرچه امروزه بیشتر در چارچوب مطالعات ادبی طبقه بندی می شود، اما خود از بطن مطالعاتی پدید می آید که سابقه طولانی تری از مطالعه ادبی در جهان دارد.
بعدها حلقه زبان شناسی پراگ با تأثیر عمده ای که در تفکر ساختارگرای اروپایی داشت، شکل گرفت. این محفل در سال ۱۹۲۶ به همت چند تن از مدرسان زبان شناس و استادان ادبیات ازجمله ماتیوس بنا نهاده شد و گروهی از بنیانگذاران مکاتب زبان شناسی اروپا ازجمله مارتینه دراین محفل بالیدن گرفتند.
در همین ایام رولان بارت برای نخستین بار مفهوم سبک را طرح می کند. وی ثابت می کند که نویسندگان در نوشتار خود می کوشند تا سبکی برای خود پیدا کنند و چندی بعد هم دریدا با دیدگاه های خود درباره شالوده شکنی به نقد کلام محوری تفکر غربی می پردازد.
امروز زبان و مطالعات زبان شناسی چون دیگر دانش هایی که با اندکی سابقه، ابزار نقد وقایع جامعه می شوند، به عنوان ابزار نقد ادبیات، علوم اجتماعی، روان شناختی، فلسفه و حتی صنعت به کار می رود.
کاربرد علم زبان شناختی امروز فراتر از آنچه به عنوان آموزش زبان شناسی در دانشگاه های ایران رایج است، چنان گسترش یافته که گاه قبل از تعریف هر علمی، ابتدا به تعریف زبان شناختی آن پرداخته می شود. از همین روست تأسیس ده ها و ده ها مرکز تحقیقات زبان شناسی نوین در کشورهای مختلف.
زبان به عنوان یک ابزار گفت وگو در ایجاد تفاهم میان ملل مختلف جهان، بسط و توسعه تمدن ها، تسریع روابط تجاری، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، پیشبرد تکنولوژی معاصر از چنان حساسیتی در مجامع جهانی برخوردار است که گویی دولت مردان برای ترویج زبان کشور خود در جوامع جهانی با یکدیگر رقابتی نفس گیر را آغاز کرده اند و اگرچه امروز زبان انگلیسی به عنوان زبان واحد و بین المللی از سوی همه دولت ها به رسمیت شناخته شده، اما دیگر دولت ها نیز سکوت اختیار نکرده اند.
آلمان، فرانسه، ایتالیا، روسیه، جهان عرب وچند کشور کوچک ،پیشگامان تکنولوژی زبان آموزی در دنیا پس از آمریکا هستند. کشورهای اخیر هر یک با اختصاص دادن کرسی های متعدد زبان و ادبیات، سرازیر کردن حجم قابل توجهی از آثار ادبی، علمی، تاریخی و هنری خود، پذیرش دانشجو، اعطای بورس، اعزام استاد به دیگر کشورها ،سرمایه گذاری های سنگین برای ترویج زبان و فرهنگ خود را گردن نهاده اند. اینک با طرح این سئوال که چرا توسعه زبان فارسی هیچ گاه برای دولتمردان ایران اولویت نداشته است، به طرح نکات و نظریات تازه ای می پردازیم.
می دانیم که امروز زبان و ادبیات فارسی در ۳۲ دانشگاه داخلی در سطح کارشناسی ارشد، ۱۲ دانشگاه در سطح دکتری و ۳۶ دانشگاه تا مقطع کارشناسی تدریس می شود. اگر بیش از ده ها هزار نفر دانشجوی ایرانی در کشور در مقاطع مختلف این رشته را فرامی گیرند تنها ۱۷۶ دانشجوی غیرایرانی از ۳۷ کشور دنیا و در ۱۳ دانشگاه خارجی به فراگیری این زبان مشغول هستند.
امروز آموزش این تعداد در سطح مختلف کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا توسط کرسی های زبان فارسی در دانشگاه های خارجی صورت می گیرد خود غیر ایرانی اند و تنها ۱۵ کرسی زبان فارسی در دانشگاه های جهان توسط استادان اعزامی از ایران اداره می شوند. اگرچه برای تأمین ۱۰ کرسی جدید در خارج از کشور اقداماتی آغاز شده است، اما تردیدی نیست که ما هرگز نمی توانیم این دانشجو و کرسی زبان و ادبیات فارسی را دستاورد بزرگی برای زبانی بدانیم که سابقه کهن بیش از ۴ هزار سال تمدن را بر دوش می کشد.
پر بیراه نگفته ایم اگر از قول برخی از همین اساتید ایرانی لزوم بالا بردن کیفیت تدریس این زبان در خارج از کشور، چگونگی تربیت و پرورش معلمان جوان و شایسته زبان فارسی به شیوه مدرن، فراهم آوردن فرصت برای بازآموزی استادان، فراهم آوردن امکان سفرهای علمی دانشجویان به ایران، تأمین هزینه چاپ مواد درسی و لغت نامه ها برای استفاده در خارج از کشور را نیز به ضعف های موجود بیفزائیم.
مهین نازمیر دهقان استاد زبان و ادبیات فارسی برای نخستین بار از ضرورت تأسیس مرکز تحقیقات زبان های آسیایی به منظور تعامل هرچه بیشتر میان زبان و ادبیات فارسی و دیگر فرهنگ ها سخن می گوید.
به اعتقاد وی با توجه به محوریت تحولات و دستاوردهای جدید فرهنگی و ادبی و نیز اهمیت و گستردگی رویکردهای مطالعاتی و تحقیقاتی در جهان می بایست با برنامه ریزی نوین و به کارگیری ابزارها و پژوهش های برتر به راهبردهایی فرهنگی در بسط و تعمیق زبان فارسی در جهان راه یافت. وی بی توجهی به مسایل علمی و پژوهشی در زمینه زبان های آسیایی را دلیل عدم شناخت و طرح کشور ایران در سطح پژوهش های بین المللی زبانی دانسته و تأسیس چنین مرکزی را موجب افزایش بیش از پیش اعتبارات جهانی و مبادلات علمی با مراکز پژوهشی بین المللی می داند. این در حالی است که زبان فارسی به دلایل متعدد از بسیاری از ویژگی های یک زبان بین المللی عاری است و بسیاری از دانش آموختگان و محققان این زبان را درآن سوی مرزها، علاقه مندان به تاریخ، ادبیات فارسی و خاورمیانه تشکیل می دهند.
ادموند هرزیک مدرس دانشگاه منچستر می گوید: نفوذ و گسترش کشورهای غربی در منطقه خاورمیانه برای دانشجویان زبان که به خاورمیانه و مسایل مرتبط به آن علاقه مند هستند این تصور را به وجود می آورد که زبان عربی به دلیل گستردگی و عمومیت فراگیرتر آن در منطقه ظرفیت بیشتری برای تحقیق و آموزش دارد. استقبالی که از زبان ترکی در میان دانش آموختگان رشته زبان شناسی از زبان ترکی می شود، به هیچ روی قابل قیاس با زبان فارسی نیست. عموماً کسانی زبان فارسی را به عنوان تخصص دانشگاهی خود انتخاب می کنند که یا قبلاً به ایران سفر کرده باشند و یا مطالعاتی درباره ایران داشته باشند و یا به عرفان ایرانی علاقه مند باشند. شاید به این دلایل بتوان مسایل سیاسی ایران در منطقه را نیز اضافه کرد. در زمان انقلاب، ایران به دلیل مشکلات سیاسی موجود کمترین ارتباط را با دنیای خارجی داشت و همین امر بر علاقه مندی و گرایش متخصصان در حوزه مطالعات زبان و ادبیات فارسی تأثیر منفی گذاشت و آنان ترجیح دادند زمینه مطالعاتی خود را تغییر دهند و امروز به رغم نبود موانع سیاسی البته به زعم ما، زیرا آنها که در فراسوی مرزهای ایران هستند تحلیل های خود را از منطقه و کارکردهای آن در تعاملات فرهنگی دارند، هنوز مطالعات زبان شناختی یک ضرورت محسوب نمی شود.
دکتر منصور رستگار فسایی استاد دانشگاه زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه برازیلیا معتقد است: «در شرایطی که دولت ها و کشورهای منطقه سرمایه گذاری وسیعی در گسترش زبان خود در جهان را آغاز کرده اند، ما همچنان از درک این ضرورت عاجز مانده ایم. امروز استادان زبان و ادبیات فارسی ایرانی مأمور در دیگر کشورها ، فقط می توانند از دولت خودشان انتظار دریافت حقوق داشته باشند. حال آنکه گسترش و انتقال امکانات و تسهیلات نرم افزاری و سخت افزاری برای ایجاد علاقه مندی به زبان و ادبیات فارسی، ترجمه آثار، کمک به دانشجویان خارجی علاقه مند به آموزش زبان فارسی بدیهی و ضروری ترین امکانات گسترش این زبان در مجامع بین المللی است.»
در شرایطی که جهان با طبقه بندی و هدفمند کردن روش های مطالعه، از مطالعه، تحقیق و دانش به عنوان منابع مالی و معنوی استفاده می کند، آموختن زبان فارسی می تواند مبین چه ضرورتی در میان دانشجویان غربی- آمریکایی، حوزه خاورمیانه و خاوردور باشد؟
دکتر شمیم اختر استاد دانشگاه هند می گوید: «اغلب دانشجویان هندی در بدو ورود خود به دانشگاه از خود می پرسند آموزش زبان فارسی چه سودی به حال من دارد. این زبان قرار است فردا چه مشکلی از مشکلات مرا حل کند و آیا بازار کار برای چنین زبانی در دنیا وجود دارد یا خیر؟»
پس عجیب نیست که نه در هند که در افغانستان که به گفته دکتر محمد افضل بیش از ۷۰ درصد دانش آموختگان زبان و ادبیات فارسی بیکار و یا در مشاغل دیگر مشغول به کارند و حتی در کشورهای پیشرفته ای چون انگلستان، آمریکا و... نیز هرگز ضرورتی برای آموزش زبان و ادبیات فارسی احساس نمی شود و باز عجیب نخواهد بود که به دلیل نبود متخصص کافی در این رشته کمترین تحقیق و تفحص در حوزه زبان فارسی، قابلیت ها و ابزارهای دستوری آن صورت می گیرد و اگر در این مسیر نیز تاکنون گامی برداشته شده، تنها از سوی اساتید و پژوهشگران ایرانی بوده است و بس.
گفتنی است پس از واقعه ۱۱ سپتامبر، اقبال به یادگیری زبان فارسی در میان فرهیختگان غرب و نیز ایجاد کرسی های زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه های جهان، با شتابی فزاینده روبرو بوده است.
پذیرش مقاله شعبان آزادی کناری در ششمین مجمع بین المللی استادان زبان و ادبیات فارسی
در ششمین مجمع بین المللی استادان زبان و ادبیات فارسی که در تاریخ 25 و 26 دی ماه سال 1387 در تالار علامه امینی دانشگاه تهران از سوی شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی و با همکاری مرکز گسترش زبان و ادبیات فارسی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی برگزار شد، مقاله شعبان آزادی کناری با عنوان "طرح راه اندازی بانک اطلاعات فارسی آموختگان و فارسی اموزان غیر ایرانی دوره دکتری زبان و ادبیات فارسی" مورد پذیرش قرار گرفت و در کتاب چکیده مقالات این مجمع به چاپ رسید. هدف از برگزاری این همایش، بررسی زبان و ادبیات فارسی در جهان، آگاهی استادان از بازپیشرفتهای صورت گرفته در حوزه ادبیات معاصر و تبادل نظر بین استادان ایرانی و خارجی این رشته بود. بررسی روشهای آموزش زبان و ادبیات فارسی، نقد کتابهای آموزش زبان و ادبیات فارسی، تاثیر زبان و ادبیات فارسی بر زبان و ادبیات ملل دیگر، راهکارهای گسترش زبان فارسی و موقعیت زبان و ادبیات فارسی در جهان از جمله محورهای مورد بحث در این همایش بود. در این مجمع که محمود احمدی نژاد رییس جمهور، محمدحسین صفار هرندی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، مهدی مصطفوی مشاور رئیس جمهوری و رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و شماری از مسوولان و دانشجویان مقطع دکتری زبان و ادبیات فارسی نیز حضور داشتند، ارائه مقالات با مشارکت جمعی حاضران و پرسش و پاسخ در هشت نشست صورت گرفت. قریب به 150 استاد زبان و ادبیات فارسی از ۵۰ کشور خارجی و بیش از ۱۰۰ استاد از دانشگاههای ایران در این همایش حضور داشتند. بنا به گفته وفایی، دبیر شورای گسترش زبان و ادب فارسی و رئیس مرکز گسترش زبان حدود ۲۱۰ مقاله به دبیرخانه مجمع ارسال شد که ۷۰ مقاله را اساتید داخلی و بقیه را اساتید خارجی رشته های زبان و ادبیات فارسی و نیز زبانشناسی ارسال کرده بودند. در مجموع ۱۴۹ مقاله توسط هیئت علمی بررسی شد و در کتاب ۲۲۰ صفحه ای چکیده مقالات به چاپ رسید. همچنین استادانی که اغلب از کشورهایی که کرسی زبان و ادبیات فارسی دارند و پراکندگی آن در سطح هر 5 قاره است برای شرکت در این مجمع دعوت شده بودند. اعضای هیأت علمی این همایش عبارت بودند از: دکتر غلامحسین غلامحسین¬زاده، دکتر نعمت¬الله ایران¬زاده، دکتر حسن ذوالفقاری، دکتر عبدالرحیم نیک¬خواه، دکتر حسن حسن¬زاده و دکتر عباسعلی وفایی. اسامی نویسندگان و عناوین مقالات برگزیده ی ششمین مجمع بین المللی استادان زبان و ادبیات فارسی چکیده مقاله شعبان آزادی کناری طرح راه¬اندازی بانک اطلاعات فارسی¬آموختگان و فارسی¬آموزان غیرایرانی
آسیب¬شناسی آموزش فارسی عمومی در مراکز آموزش عالی؛ اهداف و راهکارها / دکتر مجید پویان
دکتر عباسعلی وفایی
دکتر محمدرضا حسنی جلیلیان
فیروزآبادی از شیراز تا زبید / عادل عباد
ثمینه شکیل¬بیک
یکی از مشکلات کشورهای درحال¬توسعه، مسـألة اطلاع¬رسانی است؛ در این کشورها اطلاعات نه¬تنها به¬صورت متمرکز درنیامده؛ بلکه شیوه¬های اطلاع¬رسانی نیازمند اصلاحات اساسی است. یقیناً این¬ امر موجب بهره¬وری بیش¬تر و جلوگیری از اتلاف وقت و امکانات موجود خواهد شد. استقبال روز¬افزون دانش¬پژوهان، به¬ویژه محققان کشورهای جهان از قبیل چین، هندوستان، کره و جمهوری تازه¬استقلال¬یافتة شوروی سابق و حتی کشورهای اروپایی فراگیری زبان و ادبیات فارسی و آشنایی با فرهنگ و ادب ایرانی، نشان¬گر انگیزة نیرومندی است که گنجینة زبان و ادبیات فارسی به¬بار آورده است؛ به همین دلیل معرفی این دانش¬آموختگان به¬همراه اسامی و مشخصات آن¬ها، به¬علاوة ملیت و مسئولیت فعلی آن¬ها و نیز چکیدة پایان¬نامه¬های آن¬ها موجب تشـویق هرچه بیش¬تر آن¬ها شده، می¬تواند در برنامه¬ریزی¬های آتی برای مسئولان کشور و نیز دانش¬پژوهانی که در رشتة زبان و ادبیات فارسی به تحقیق مشغولند، مفید واقع شود. در این مقاله به معرفی طرح راه¬اندازی این بانک، اهداف و روش¬های اجرای آن، می¬پردازیم.
کلیدواژه¬ها: آموزش زبان فارسی، دانش¬آموختگان زبان فارسی، بانک اطلاعاتی.
عنوان اصلی ریشه شناسی و معناشناسی وام واژه های ایرانی در حماسه " پلنگینه پوش " اثر شوتا روستاوئی پدیدآور چولوخادزه, الکساندر گرایش رشته زبان وادبیات فارسی مقطع دکتری تاریخ دفاع 1386/12/20 محلهای نگهداری کتابخانه مرکزی-مخزن6 (ثبت: 37835) عنوان (عنوانها): ریشه شناسی و معناشناسی وام واژه های ایرانی در حماسه " پلنگینه پوش " اثر شوتا روستاوئی نویسنده (نویسنده ها): چولوخادزه، الکساندر همکاران: حق شناس لاری، علی محمد (راهنمای پایان نامه) گرایش: دانشگاه تهران . دانشکده ادبیات و علوم انسانی . گروه زبان وادبیات فارسی . رشته زبان وادبیات فارسی مقطع تحصیلی: دکتری تاریخ دفاع: 1386/12/20 برساخت: (2ج) در 1028 ص. زبان اثر: پارسی نوع پایان نامه: شماره ثبت: 37835 شماره بازیابی: محل های نگه داری: کتابخانه ی مرکزی و مرکز اسناد- کتابخانه مرکزی-مخزن6 (ثبت: 37835) چکیده (فارسی): روابط زبانی ایرانی- گرجی در دوران پیش از تاریخ آغاز شده و در دوره های مختلف تاریخی مهاجرت آریایی ها, دوره باستان و دوره اسلامی تداوم یافته است. ابعاد و زوایای این روابط زبانی در دوران های مختلف یکسان نبوده و ضمن تاثیر از شرایط نظامی- سیاسی, اقتصادی و مذهبی, دچار تغییر و تحولات زیادی شده است. در طول این ارتباط که بیش از 3000 سال تداوم داشته است, تعداد زیادی از وام واژه های ایرانی وارد زبان گرجی شده که بخش عمده آن ها در منابع غنی گرجی سده های 19-5م درج گردیده و در بسیاری از موارد در زبان امروزه گرجی نیز کاربرد گسترده ای دارد. در پژوهش حاضر وام واژه های ایرانی از جمله ریشه های ایرانی و فارسی باستان, پارتی, فارسی میانه و فارسی کلاسیک موجود در حماسه " پلنگینه پوش" اثر شوتا روستاولی که در سده 12 میلادی سروده شده و مهمترین حماسه ملی و بزرگترین اثر ادبی گرجی محسوب می شود با استفاده از دستاوردهای علم زبان شناسی و روش عمومی تطبیقی- تاریخی مورد بررسی و تحلیل ریشه شناختی و معنا شناختی قرار گرته است. بر این اساس هر وام واژه به عنوان مدخلی مستقل همراه با معنا و جایگاه آن در متن حماسه, سابقه کاربرد آن در دیگر منابع گرجی, ریشه شناسی آن در زبان های ایرانی و در صورت لزوم در سایر زبان های مختلف قفقازی, ارمنی, لاتینی, یونانی, آرامی, اکدی, سریانی, چگونگی و راه ورود آن به زبان گرجی, تحولات آوایی و معنایی آن در دوره های تاریخی, آراء و نظرات زبان شناسان مختلف و ... تجزیه و تحلیل شده است. چکیده (انگلیسی): The linguistic relationship between Iran and Georgia existed even before written history. and continued from the period of the migrations of the Aryan peoples well into the Islamic period. The dimensions and significance of this linguisic relationship were not uniform over the various eras and military- political religious. economic conditions were subject to . and affected by many changes and developments. This relationship has endured for more han 3000 years. and a great number of Iranian loanwords were adopted by the Georgian language. especially from the 5th to 19 the centuries and continue to enjoy widespread use today. This thesis exmines. investigates and analyses the etymology and senmanitic of Iranian loaword in Georgian. including those hat have their roots in Old Iranian. Old Persian. Parthian. Middle Persian and Classical Persian which exist in the epic poem The Knight in the panther's Skin" composed by Shota Rustaveli in the 12" century using recent advances in linguistic sciences and a comparative historical analytical approach.
کتابخانه مرکزی-مخزن6 (ثبت: 37836)
آموزگار یگانه، ژاله (مشاور علمی)
افخمی، علی (مشاور علمی)
کتابخانه ی مرکزی و مرکز اسناد- کتابخانه مرکزی-مخزن6 (ثبت: 37836)
الکساندر چولوخادزه، فارسی آموخته گرجستانی
در گفتوگو با شعبان آزادیکناری عنوان شد
راهاندازی بانک اطلاعات فارسیآموختگان غیر ایرانی دکترای زبان و ادبیات فارسی
24 دی 1387 ساعت 12:50
گزارشگر : نسترن صادقی
شعبان آزادیکناری، مجری طرح «راهاندازی بانک اطلاعات فارسی آموختگان و فارسیآموزان غیر ایرانی دکترای زبان و ادبیات فارسی» اظهار داشت: در صورت حمایت مسوولان به ویژه شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی یا هر سازمان دیگر، این بانک راهاندازی خواهد شد.
وی در گفتوگو با خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، افزود: یکی از مشکلات کشورهای در حال توسعه، مساله اطلاعرسانی است. در این کشورها اطلاعات نه تنها به صورت متمرکز درنیامده، بلکه شیوههای اطلاعرسانی نیازمند اصلاحات اساسی است. به یقین این امر موجب بهرهوری بیشتر و جلوگیری از اتلاف وقت و امکانات موجود خواهد شد.
وی افزود: اینک فرایند سریع رشد فناوری در ابعاد خرد و کلان بدون شک مرهون دستیابی به موقع به اطلاعات است. لذا یکی از مهمترین مسائل مطرح در جهان کنونی، بررسی راههای گوناگون اطلاعرسانی با استفاده از آخرین دستاوردهای فناوری همچون اینترنت، لوحهای فشرده و ... است که منجر به سرعت عمل و صرفهجویی در وقت و هزینهها خواهد شد. اکنون بحث درباره بانکهای اطلاعاتی، جهان شمول است که دستیابی به اطلاعات را برای همگان به وسیله رایانهها میسر میکند.
آزادیکناری در مورد ضرورت راهاندازی این بانک اطلاعاتی اظهار داشت: ضرورت این موضوع به اندازهای است که یکی از محورهای اساسی توسعه را استفاده بههنگام از اطلاعات میدانند. به همین دلیل، کشور ما نیز نیازمند سازماندهی اطلاعات موجود، کسب اطلاعات جدید و عرضه و استفاده بهینه از آن است. همچنین هرگونه پژوهشی نیازمند شناخت موضوع و منابع مربوط به آن است.
وی افزود: انجام تحقیقات اصیل، بدون دستیابی به منابع کتابشناختی، از جمله کتابشناسیهای موضوعی، غیر ممکن است. دسترسی به نتایج تحقیقات انجام شده، ضمن پویایی و تکامل پروژههای مطالعاتی، زمینه را برای استفاده صحیح از این منابع فراهم میآورد و سطح پژوهشهای علمی را ارتقا میبخشد.
آزادیکناری در مورد بهرهبرداری از پایاننامههای تحصیلی فارسیآموختگان غیر ایرانی اظهار داشت: پایاننامهها به ویژه پایاننامههای تحصیلی فارسیآموختگان غیر ایرانی مقطع دکترای رشته زبان و ادبیات فارسی، به عنوان شاخص تحقیقات علمی دانشگاهی ــ با تمام اهمیتی که در پیشبرد تحقیقات نظری و کاربردی دارند_ به دلیل نبود یک نظام اطلاعرسانی جامع، اغلب ناشناخته ماندهاند. مجموعه حاضر، به عنوان یکی از طرحهای پژوهشی میدانی، بر آن است به تهیه بانک اطلاعات فارسیآموختگان و فارسیآموزان غیر ایرانی دکترای رشته زبان و ادبیات فارسی، بپردازد و در پایان، تحلیلی از یافتههای خود ارائه کند.
وی در مورد دلیل پرداختن به این طرح اظهار داشت: استقبال روزافزون دانشپژوهان به ویژه محققان جوان کشورهای جهان از قبیل چین، هندوستان، کره و جمهوریهای استقلال یافته شوروی سابق و حتی کشورهای اروپایی به فراگیری زبان و ادبیات فارسی و آشنایی با فرهنگ و ادب ایرانی، نشانگر انگیزه نیرومندی است که گنجینه زبان و ادبیات فارسی به بار آورده است. به همین دلیل، معرفی این دانشآموختگان به همراه اسامی و مشخصات آنها به علاوه ملیت و مسوولیت فعلی آنها و نیز چکیده پایاننامهاشان موجب تشویق هرچه بیشتر آنها میشود و میتواند در برنامهریزی آتی برای مسئولان کشور و نیز دانشپژوهانی که در رشته زبان و ادبیات فارسی به تحقیق مشغولند، مفید واقع شود.
مجری طرح «راهاندازی بانک اطلاعات فارسی آموختگان و فارسیآموزان غیر ایرانی دکترای زبان و ادبیات فارسی» در مورد نحوه انجام این طرح گفت: با توجه به چنین موقعیتی و با در نظر گرفتن سیر صعودی پیشرفته در زمینه استفاده از رایانه، برآنیم وظیفه مهم اطلاعرسانی و ارتباطات بینالمللی در زمینه فارسیآموختگان و فارسیآموزان غیر ایرانی دکترای رشته زبان و ادبیات فارسی را که بر دوش ماست، به انجام رسانده و با به دست آوردن اطلاعات لازم در این زمینه، به شناسایی فارسیآموختگان و فارسیآموزان غیر ایرانی دکترای رشته زبان و ادبیات فارسی در داخل و خارج از کشور بپردازیم. لذا، با اعتقاد به این که توسعه بدون تحقیق و تحقیق بدون اطلاعات امکانپذیر نیست، با راهاندازی بانک اطلاعات فارسیآموختگان و فارسیآموزان غیر ایرانی دکتری رشته زبان و ادبیات فارسی، گام جدی برای بهرهگیری از منابع اطلاعات و امکانات اطلاع رسانی نظام یافته و دقیق در این زمینه و سوابق تحصیلی و کاری آنان برداشته خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: با توجه به اهمیت و تأثیر این افراد در گسترش زبان و ادب فارسی و فرهنگ غنی ایران، برآنیم در افقی نه چندان دور، انجمن و مرکز اطلاعرسانی فارسیآموختگان و فارسیآموزان غیر ایرانی دکتری رشته زبان و ادبیات فارسی در ایران را راه اندازی کنیم. به همین دلیل طرحی در این زمینه آماده شده که در ششمین مجمع بینالمللی استادان زبان و ادبیات فارسی ارائه خواهد شد.
وی اظهار داشت: با انجام این طرح، تمامی اطلاعات مربوط به فارسیآموختگان و فارسی آموزان غیر ایرانی دکترای رشته زبان و ادبیات فارسی در قالب یک نرمافزار جمعآوری خواهد شد که از طریق آن مسوولان کشور میتوانند آخرین اطلاعات مربوط به آنان را در دسترس داشته باشند. همچنین اطلاعات تمامی فارسیآموختگان و فارسیآموزان غیر ایرانی دکترای رشته زبان و ادبیات فارسی به ترتیب زمان اخذ مدرک به همراه چکیده پایاننامه و سوابق تحصیلی و کاری آنها و نیز نشانی، تلفن، پست الکترونیکی و وب سایت شخصی آنها به دو زبان فارسی و انگلیسی در آن گنجانده خواهد شد که میتواند مورد استفاده تمامی دستاندرکاران و مسوولان داخل و خارج از کشور قرار گیرد.
آزادیکناری ادامه داد: برای تهیه اطلاعات فارسیآموختگان و فارسیآموزان غیر ایرانی دکترای رشته زبان و ادبیات فارسی، کتاب «فارسی آموختگان» (مشخصات و چکیده پایاننامه فارسیآموختگان و فارسیآموزان خارجی دکترای رشته زبان و ادبیات فارسی از سال 1334 تا 1377) در سال 1377 توسط خودم (شعبان آزادیکناری) و با مساعدت شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی چاپ و منتشر شد که این طرح در راستای تکمیل و به روز رسانی این طرح از طریق فناوریهای نوین ارتباطی است.
وی ادامه داد: بر اساس یافتههای این کتاب، تا سال 1377 حدود 150 نفر از فارسی آموختگان غیر ایرانی دوره دکتری زبان و ادبیات فارسی از حدود 11 کشور جهان از سال 1334 تا 1377 توسط طراح شناسایی، مشخصات آنها جمعآوری و چکیده پایاننامه آنها تهیه شده و در این کتاب به چاپ رسیده و به بیش از 40 کشور جهان نیز ارسال شده است و در نظر داریم در این طرح، مجموعه کاملی از آن که تا 1387 را در بر میگیرد، مورد تحقیق و بررسی قرار گیرد و به صورت کتاب، لوح فشرده چند رسانهای و بر روی وب سایت منتشر شود.
وی افزود: برای راهاندازی این بانک اطلاعاتی از تمامی اطلاعات موجود در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (به ویژه ستاد گسترش زبان و ادبیات فارسی)، دانشگاه تهران (به ویژه بخش دانشجویان خارجی)، وزارت امور خارجه، شورای گسترش زبان وادبیات فارسی، شورای عالی ایرانیان خارج از کشور، تمامی گزارشهای وابستههای فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، بنیاد ایرانشناسی و سازمانهای مردمنهاد استفاده خواهد شد.
آزادیکناری در پایان اشاره کرد: در این بانک اطلاعاتی، اطلاعات فارسیآموختگان و فارسیآموزان غیر ایرانی دکترای رشته زبان و ادبیات فارسی با استفاده از اطلاعات موجود در وزارت علوم تحقیقات و فناوری، دانشگاههای داخل و خارج از کشور، بانکهای اطلاعاتی موجود در پژوهشکده اطلاعات و مدارک علمی ایران، موتورهای جستوجو و ارتباط با اشخاص آگاه و آشنا و نیز خود این فارسیآموختگان جمعآوری خواهد شد. به علاوه، اطلاعات دپارتمانهای ایرانشناسی، شرقشناسی، زبان فارسی دانشگاههای جهان و دیگر سازمانهای دخیل در این امر مورد استفاده قرار خواهد گرفت و این اطلاعات به صورت کشوری و موضوعی دستهبندی خواهند شد.
کد مطلب: 32370
آدرس مطلب: http://www.ibna.ir/vdce7x8x.jh8wfi9bbj.html
خبرگزاری کتاب ایران (IBNA) http://www.ibna.ir
كاربر گرامي
با سلام و احترام
پيوستن شما را به خانواده بزرگ وبلاگنويسان فارسي خوش آمد ميگوييم.
شما ميتوانيد براي آشنايي بيشتر با خدمات سايت به آدرس هاي زير مراجعه كنيد:
http://help.persianblog.ir براي راهنمايي و آموزش
http://news.persianblog.ir اخبار سايت براي اطلاع از
http://fans.persianblog.ir براي همكاري داوطلبانه در وبلاگستان
http://persianblog.ir/ourteam.aspx اسامي و لينك وبلاگ هاي تيم مديران سايت
در صورت بروز هر گونه مشكل در استفاده از خدمات سايت ميتوانيد با پست الكترونيكي :
support[at]persianblog.ir
و در صورت مشاهده تخلف با آدرس الكترونيكي
abuse[at]persianblog.ir
تماس حاصل فرماييد.
همچنين پيشنهاد ميكنيم با عضويت در جامعه مجازي ماي پرديس از خدمات اين سايت ارزشمند استفاده كنيد:
http://mypardis.com
با تشكر
مدير گروه سايتهاي پرشين بلاگ
مهدي بوترابي
http://ariagostar.com
مشخصات نویسنده
درباره : مترجم و پژوهشگر و کارشناس عالی وزارت کار و امور اجتماعی
پروفایل مدیر : ٍُشعبان آزادی
آرشیو وبلاگ
صفحات وبلاگ
مطالب اخیر
موضوعات وبلاگ
لینکستان
نویسندگان همکار
امکانات جانبی
